Jąkanie się na ambonie Była druga połowa lat 90., zanim we Wrocławiu ruszyła regularna msza trydencka. Chodziłem wtedy w czwartki do kościoła Najświętszej Marii Panny na Piasku, gdzie nieodżałowanej pamięci ks. prałat Stanisław Pawlaczek odprawiał posoborową mszę w języku łacińskim. Nowy porządek Mszy, ale po łacinie – dla studenta zafascynowanego liturgią i historią Kościoła to było jak wejście do innego świata: język, który znałem dotąd tylko z podręczników oraz płyt z chorałem gregoriańskim, tu żył, brzmiał, płynął z ambony w regularnym rytmie czwartkowej mszy. Pewnego dnia prałata nie było. Zastępował go inny ksiądz. I wtedy przeżyłem coś, co pamiętam do…

Kiedy pytałem różnych księży, czemu w niedzielę praktycznie zawsze słyszę II Modlitwę Eucharystyczną, nikt nie powiedział mi wprost: „bo jest najkrótsza”. Do pośpiechu nikt się nie przyznał. Zamiast tego wielokrotnie słyszałem inny argument: że to najstarsza modlitwa eucharystyczna, jaką mamy, w istocie dosłowny Kanon Hipolita z III wieku, cudem zachowany i przywrócony po Soborze Watykańskim II. Ta opowieść jest piękna i wygodna – tyle że po bliższym przyjrzeniu się źródłom historyczno-liturgicznym okazuje się w dużej mierze mitem. Skąd wzięła się legenda o „najstarszej modlitwie” Legenda ma swoje korzenie w prawdziwym odkryciu naukowym. Na przełomie XIX i XX wieku badacze (E.…

Są ikony, na które trzeba patrzeć dwa razy, żeby uwierzyć własnym oczom. W zbiorach ikon prawosławnych, zwłaszcza rosyjskich i bałkańskich, wśród wizerunków brodatych starców, młodych wojowników i pokornych mnichów, trafia się nagle twarz, która nie jest twarzą człowieka. Wyłania się z niej pysk psa – z ostrymi zębami, czujnymi uszami i spojrzeniem, które nie wiadomo, czy należy do bestii, czy do świętego. Postać ta stoi w pełnej zbroi, z krzyżem w jednej ręce i mieczem w pochwie u pasa, otoczona złotym nimbem, tak jak każdy inny męczennik na ikonostasie. To święty Krzysztof – ten sam, którego na Zachodzie znamy jako…

Przez długi czas definiowałem cud po prostu jako coś, co jest niemożliwe z punktu widzenia nauki. Wydawało się to proste i wygodne: jeśli fizyka, biologia czy medycyna mówią „to się nie może zdarzyć”, a jednak się zdarza, to mamy do czynienia z cudem. Ta definicja trzymała się nieźle, dopóki nie zacząłem głębiej wchodzić we współczesną fizykę, i wtedy zaczęła się rozsypywać, kawałek po kawałku, aż w końcu musiałem uznać, że trzeba ją zbudować od nowa. Zanim jednak przejdę do własnej propozycji, warto uczciwie powiedzieć, z czym się spieram: klasyczna, najbardziej wpływowa definicja cudu w filozofii nowożytnej to definicja Hume’a, który…

Wysłuchałem z dużym zaciekawieniem rozmowy Macieja Kaweckiego z ks. Wojciechem Grygielem na kanale “This is IT“. Interesuję się na równi nauką i teologią, więc temat duszy jako “emergentnej właściwości mózgu” musiał przyciągnąć moją uwagę. Mam do tej rozmowy dodatkowy, osobisty sentyment — ks. Grygiela znam osobiście jeszcze z lat dziewięćdziesiątych. Poznaliśmy się, gdy on był klerykiem seminarium FSSP w Scranton, a ja studiowałem na Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Tym bardziej chciałem posłuchać, dokąd zaprowadziła go od tamtego czasu droga intelektualna łącząca fizykę z teologią. Czego zabrakło na starcie Zanim przejdę do samej treści, muszę powiedzieć, co najbardziej mi zgrzytnęło metodologicznie:…

Zestawienie czterech spraw — Bractwa Świętego Piusa X (FSSPX), porozumienia z komunistycznymi Chinami, niemieckiej Drogi Synodalnej oraz doktrynalnej autoidentyfikacji Kościoła greckokatolickiego — ujawnia uderzającą asymetrię w polityce Stolicy Apostolskiej: surowość zapowiedzi wobec formalnego nieposłuszeństwa przy jednoczesnej faktycznej tolerancji dla poważnych odstępstw dyscyplinarnych i doktrynalnych, o ile pochodzą z odpowiedniego kierunku ideologicznego lub geopolitycznego. FSSPX: konsekracje dokonane, reakcja Watykanu spodziewana Bractwo Świętego Piusa X od dekad znajduje się w nieuregulowanej sytuacji kanonicznej, a 1 lipca 2026 roku w Écône doszło do zapowiadanych od miesięcy święceń biskupich bez papieskiego mandatu, mimo wcześniejszych ostrzeżeń Stolicy Apostolskiej. Przed samą ceremonią Watykan reagował stanowczo i…

Śledzę sprawę Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X od wielu lat i — podobnie jak wielu wiernych przywiązanych do dawnej liturgii — obserwuję zbliżający się 1 lipca z mieszaniną niepokoju i ostrożnej nadziei. Bractwo potwierdziło datę nowych konsekracji biskupich bez mandatu papieskiego. Scenariusz z 1988 roku, kiedy arcybiskup Lefebvre zaciągnął ekskomunikę za podobny akt nieposłuszeństwa, zdaje się nieuchronnie powtarzać. I choć byłoby lepiej, gdyby do tego nie doszło, warto spokojnie zastanowić się nad tym, co nastąpi potem. Co Leon XIV zrobi dzień po? Ekskomunika — nieunikniona, ale nie ostatnie słowo Watykan był w tej sprawie jednoznaczny. Kard. Víctor Manuel Fernández, prefekt…

Jeśli masz chwilę i dostęp do Google Maps, zrób mały eksperyment. Wejdź na widok satelitarny dowolnego europejskiego miasta z prawdziwym średniowiecznym rodowodem – Wrocławia, Krakowa, Kolonii, cokolwiek. Odszukaj najstarsze kościoły romańskie i gotyckie. Teraz spójrz na ich orientację. Nie musisz być geodetą, żeby zauważyć coś dziwnego: prawie wszystkie leżą na tej samej osi. Prezbiterium – ta węższa, “ołtarzowa” część – konsekwentnie wskazuje na wschód. Jakby ktoś przed tysiącem lat rozmieścił te budowle według jednego, tajnego planu. Spisek? Prawie. Tylko że zupełnie jawny. Słowo, które mówi wszystko Zanim przejdziemy dalej, warto wyjaśnić jedno słowo, które dziś kojarzy się głównie z turystyką…

Przeczytałem tekst dr Bernarda Mallmanna i muszę przyznać: rzadko zdarza mi się zetknąć z artykułem, który tak sprawnie łączy teologiczny błąd z ciosem poniżej pasa. Zarzut antysemityzmu rzucony wobec teologii wypełnienia — nauki obecnej w Kościele od czasów apostolskich, obecnej u Ojców, u Doktorów, w definicjach soborowych — to nie jest analiza naukowa. To jest broń. I wypada zapytać wprost: dlaczego jej użycie ma zamknąć usta tym, którzy po prostu cytują List do Hebrajczyków? Czym jest teologia wypełnienia? Zacznijmy od podstaw, bo dr Mallmann zdaje się je traktować jako przeszkodę. Teologia wypełnienia (Erfüllungstheologie) głosi, że Stare Przymierze nie zostało przez…

Zacznijmy od słowa. Nie od teologii, nie od dokumentów soborowych — od jednego, konkretnego słowa, które wyrządziło muzyce kościelnej więcej szkody niż wszystkie gitary razem wzięte. To słowo brzmi: oprawa. Oprawa muzyczna liturgii. Oprawa muzyczna uroczystości. Oprawa muzyczna mszy świętej. Słyszymy to na co dzień i nikt nie protestuje, bo każdy wie, o co chodzi. Muzyka przyjdzie, zagra, zaśpiewa, wyjdzie. Ustawi się gdzieś z boku, nie będzie przeszkadzać, nie będzie trwać za długo, nie będzie wymagać skupienia. Ot, miłe tło, estetyczny akcent, rodzaj liturgicznego cateringu. Catering też ma swoją oprawę — serwetki złożone w łabędzie i kwiaty na stole. Nikomu nie…

Był rok 1884. Trzynastego października papież Leon XIII zakończył odprawianie Mszy świętej i trwał nieruchomo przy ołtarzu. Otoczenie zauważyło, że coś się dzieje — twarz papieża pobladła, wzrok zastygł w miejscu, jakby wpatrywał się w coś niewidzialnego dla innych. Ojciec Domenico Pechenino, naoczny świadek, opisał później wyraz twarzy Leona jako maskę trwogi i przerażenia. Gdy wizja minęła, papież w milczeniu uderzył dłonią w blat ołtarza, wstał i odszedł do swojego gabinetu. Po około pół godzinie wezwał sekretarza jednej z kongregacji i wręczył mu kartkę z gotowym tekstem modlitwy — bez skreśleń, bez poprawek — z poleceniem rozesłania jej do biskupów…

Najwyższy czas przyznać to oficjalnie: większość polskich kościołów ma tajnego patrona. Nie jest nim ani święty Jan Paweł II, ani Matka Boża Częstochowska, ani patron wyryty w kamiennym portalu nad wejściem. Prawdziwym patronem jest święty Pośpiech — i czas, byśmy przestali udawać, że jest inaczej. Postuluję, by we wszystkich świątyniach pod jego nieoficjalnym wezwaniem zawisł stosowny wizerunek. Nie portret — to byłoby zbyt dostojne słowo. Odpowiedni będzie szkic olejny namalowany szybkimi, niedbałymi pociągnięciami pędzla, bo malarzowi się spieszyło. Święty Pośpiech przedstawiony w biegu, z głową odwróconą ku zegarku, rozmyty — bo model ruszał się w trakcie pozowania. W tle: włączone…