Józef Kajfasz

Według Józefa Flawiusza (Antiquitates, XVIII, iv, 3) Kajfasz został mianowany arcykapłanem Żydów przez rzymskiego prokuratora Waleriusza Gratusa, poprzednika Poncjusza Piłata, około 18 roku po Chr. (Ant., XVIII, ii, 2), a usunięty z tego urzędu przez prokuratora Witeliusza wkrótce po objęciu przez niego władzy w Palestynie — w 36 roku po Chr. (Ant., XVIII, iv, 3). W tym okresie słynny Annasz, teść Kajfasza (J 18,13), który pełnił urząd arcykapłana od 6 do 15 roku po Chr., nadal wywierał przemożny wpływ na sprawy żydowskie — podobnie jak wtedy, gdy tę funkcję sprawowali jego własni synowie. Wyjaśnia to dość zagadkowe sformułowanie Łk 3,2: epi archiereos Anna kai Kaiapha (za arcykapłana Annasza i Kajfasza; por. Dz 4,6). W czasie, do którego odnosi się św. Łukasz — na początku publicznej działalności Chrystusa — jedynym urzędującym arcykapłanem był z pewnością Kajfasz; Annasz zachował jednak swój dawny tytuł i znaczną część dawnego autorytetu. Rola, jaką odgrywa w procesie Chrystusa opisanym w J 18, świadczy o tym samym trwającym wpływie.

Spośród działań podjętych przez władze żydowskie w celu zgładzenia Jezusa na Kajfaszu ciąży z pewnością największa niesława. Po wskrzeszeniu Łazarza kapłani i faryzeusze zwołali naradę, aby ustalić, co należy uczynić wobec oczywistych znaków dokonywanych przez Proroka z Nazaretu i wobec tego, co uznali za zagrożenie dla kraju. Słowa Kajfasza, arcykapłana owego roku, przytacza św. Jan: „Wy nic nie rozumiecie i nie bierzecie tego pod uwagę, że lepiej jest dla was, gdy jeden człowiek umrze za lud, niż miałby zginąć cały naród” (J 11,49–50). Zdradzają one pogardę dla innych oraz zdecydowanie pozbycia się człowieka, który był mu nie w smak, bez żadnego wzglądu na słuszność jego sprawy. Choć jednak w słowach Kajfasza możemy dostrzec przejaw bardzo niskich pobudek, św. Jan ostrzega nas, że miały one charakter proroczy. Arcykapłan wyraził w uderzający sposób sens cierpień Bogoczłowieka (J 11,51–52), choć nie mógł zdawać sobie sprawy z pełnego znaczenia tych tajemniczych słów.

Po podjęciu decyzji o śmierci Jezusa posłużono się w jej realizacji najbardziej nieskrupulatnymi środkami, a główna odpowiedzialność za to spoczywa na Kajfaszu. Spotkanie arcykapłanów i starszych ludu, podczas którego postanowiono „podstępnie pochwycić Jezusa”, odbyło się w domu Kajfasza (Mt 26,3–5). Wzgórze na południe od Jerozolimy, na którym tradycja umieszcza ten dom, nosi nazwę „Wzgórza Złej Rady”. Jako arcykapłan Kajfasz był oficjalnym przewodniczącym Sanhedrynu i z tego tytułu ponosił odpowiedzialność za karykaturę procesu, jakiej poddały Chrystusa władze żydowskie, zanim wydały Go Piłatowi i podburzyły lud, by domagał się Jego śmierci.

Po śmierci Jezusa Kajfasz nadal prześladował Jego wyznawców. Gdy Piotr i Jan zostali postawieni przed Radą po uzdrowieniu chromego przy Bramie Pięknej świątyni (Dz 4,6 nn.), Kajfasz był jeszcze arcykapłanem — urząd złożono z niego bowiem dopiero w 36 lub 37 roku po Chr. Z niemal równą pewnością można stwierdzić, że to przed nim stanął św. Szczepan (Dz 7,1) oraz że to od niego Szaweł otrzymał listy upoważniające go do przyprowadzenia chrześcijan z Damaszku do Jerozolimy (Dz 9,1–2). W czasach, gdy arcykapłanów ustanawiali i odsuwali od władzy urzędnicy Rzymu, a główną wymaganą cechą zdawało się być posłuszeństwo wobec najeźdźcy, długotrwałe cieszenie się ich przychylnością nie przynosi Kajfaszowi żadnego zaszczytu. Józef Flawiusz wspomina jego rządy w kontekście szeregu zarządzeń Witeliusza przychylnych Żydom. Nie wiemy, co stało się z Kajfaszem po jego złożeniu z urzędu.

Przekład z The Catholic Encyclopedia. Vol. 3. New York: Robert Appleton Company, 1907.